woensdag 30 september 2009

Busje komt zo; geweld tegen buschauffeurs

Dit toegepast onderzoek richt zich op geweld tegen buschauffeurs, en de presentatie daarvan in media, althans in kranten. Mijn hypothese is dat er een verband bestaat tussen de toename van het aantal geweldsdelicten tegen buschauffeurs enerzijds en de omvang van de aandacht in kranten anderzijds.

Dit verband is op zich niet vreemd, maar ik poog te onderzoeken of er een bijzonder verband is. Met andere woorden: of het beeld dat de media schetsen overdreven is ten opzichte van de werkelijkheid. Dit ga ik uitwerken aan de hand van de culturele indicatorenbenadering zoals die door George Gerbner is ontwikkeld.

Conlusie
Uit de kwantitatieve analyse bleek al snel dat er een duidelijke scheiding is in de periode vóór september 2008 en de periode erna. De berichtgeving piekt tijdens de incidenten in Gouda, maar daarna blijven er berichten verschijnen over buschauffeurs, in tegenstelling tot de periode ervoor. We kunnen concluderen dat de houding van media tegenover mishandeling van buschauffeurs is veranderd na die periode.

Die verandering is ook te zien in de kwalitatieve analyse. Als we de berichten moeten geloven worden alle buschauffeurs mishandeld en liggen deze mishandelingen in een bredere lijn, namelijk het mishandelen van openbare ambtsbekleders. Vaak gebruikte woorden in de berichten zijn de woorden ‘opnieuw’ en ‘weer’, wat de lezer het idee geeft dat mishandeling van buschauffeurs een steeds terugkerend fenomeen is geworden.

De toegenomen media-aandacht na de incidenten in Gouda in september 2008 kan angst onder mediagebruikers tot gevolg hebben, zoals eerder aangegeven in het theoretisch kader.
Uit onderzoek van de gratis krant Metro blijkt deze dat deze angstgevoelens inderdaad heersen. Van de ondervraagden geeft de helft aan zich wel eens onveilig te voelen in het openbaar vervoer. Daar staat echter wel tegenover dat 94 procent nooit slachtoffer is geweest van gewelddadige medereizigers.
De angst zou terecht zijn als het mishandelen van buschauffeurs een totaal nieuw fenomeen zou zijn, of als er sprake zou zijn van een enorme toename in het aantal incidenten. Dit is niet waarschijnlijk, omdat media eerder simpelweg niet berichtten over mishandeling van buschauffeurs. Pas nadat Connexxion een wijk meed, werd het landelijk nieuws. Daarvoor waren er al zes (!) incidenten geweest in de Goudse wijk.

Trouw lijkt erop attent te zijn dat media een bepalende rol spelen in de kwestie omtrent het geweld tegen buschauffeurs. Om af te sluiten met een citaat van columnist Ephimenco: “Geweld in het openbaar vervoer is een door media gecreëerde hype. Vroeger werd evenveel gemept in bussen.” Helemaal waar is dit niet, want er is een toename in het aantal geweldsdelicten te zien in het afgelopen jaar. Toch mogen we op basis van dit onderzoek wel concluderen dat de toename van berichtgeving in media heeft bijgedragen aan de toename van angstgevoelens onder mediagebruikers, zoals op basis van de cultiveringstheorie van Gerbner al verwacht kon worden.

Voor het hele verslag stuur je me gewoon ff een mailtje!

3 reacties:

Anoniem zei

Hallo Yannick,

Leuk onderzoek. Ik heb het ook bestudeerd.
Alleen ben ik niet helemaal eens met je conclusie.
Eigenlijk is er sprake van agendasetting ipv cultiveringstheorie.
Want de media licht iets uit, de politiek gaat daarmee verder en dat wordt natuurlijk weer uitgebreid door verschillende zenders, kranten e.d. geanalyseerd.

McCombs een communicatiewetenschapper heeft bijvoorbeeld onder andere onderzoek gedaan naar de selectie van nieuws. Wie bepaalt er nu welke onderwerpen in de krant komen. Goede verhalen hebben meer kans. Soms beginnen media om een onduidelijke reden een onderwerp te volgen.
McCombs noemt bijvoorbeeld het feit dat een krant over de misdaad in een bepaald gebied begint te schrijven. Het publiek reageerde daarop, het ging misdaad een belangrijk probleem vinden, terwijl in werkelijkheid de misdaadcijfers achteruit gingen. "De realiteit was dus anders dan de gepercipieerde realiteit". En dat komt in feite uit jouw onderzoek. En dat blijkt ook wel want in principe wijkt het gedrag tav busschauffeurs in Gouda niet veel af van de gemiddelde incidenten in Nederland. Daarnaast was het ook zo dat een aantal incidenten helemaal niet alleen in Gouda-Oost speelde. Maar de media had het voor het gemak Gouda-Oost genoemd. Wat ook vreemd was dat op een gegeven moment alles wat in Gouda speelde voorpagina nieuws werd in de kranten zoals de Telegraaf. Bijvoorbeeld een bedreiging in de Wijk Achterwillens (wat 2 kilometer van Oosterwei ligt) werd opeens voorpagina nieuws in de Telegraaf terwijl dit soort incidenten in grote steden als Amsterdam of Rotterdam (helaas) elke dag een keer plaatsvinden.

Daarnaast komt er ook een ander verschijnsel om de hoek kijken wat typerend is voor de agendatheorie. Oorzaak-gevolg effect waarbij de media aan elke gebeurtenis een verantwoordelijke probeert aan te wijzen. Voor bestuurskundigen (beleidsmakers) en politici een vervelende na-effect van de media-aandacht omdat je aan de ene kant graag met een visie naar buiten wilt komen en aan de andere kant ook voorzichtig moet zijn met formulering daarvan. En dat geldt overigens ook voor de informatievoorziening. In dat geval is er ook een link te leggen met de indoctrinatietheorie.

Christian

Yannick zei

Christian,
Er is inderdaad OOK sprake van agendasetting, maar dat was niet het doel van dit onderzoek.
Agendasetting hebben we in het eerste jaar al gehad, leuk dat je 'm ook kent, heel relevante theorie.

Cultiveringstheorie is echter gebaseerd op gevoelens en gewoonten (of normen en waarden zoals ze het bij het CDA noemen) die het publiek overneemt door mediagebruik. In dit geval zijn dat dus eventuele angstgevoelens.
Wat je zegt klopt dus deels, agendasetting is sprake van, maar ZEKER OOK van cultivering ;)

Die pseudorealiteit die je aangeeft is daar onderdeel van, mensen gaan de uitzondering die media schetsen, aanzien voor werkelijkheid.
Staat in de volledige versie overigens ook te lezen hoor...

Thanks voor de reactie!

Anoniem zei

Yannick,

Ik snap niet wat het CDA hier nu weer mee te maken heeft. Overigens zegt de cultiveringstheorie iets over de mate waarin de mensen hun oordeel en zienswijze laten afhangen van wat de de media voorspiegelt. Dat hoeft niet perse de normen en waarden cultuur te zijn. Maar het is fijn dan een journalist in spé dit wel erkend. :)
gr,
Christian

Een reactie posten