En dan nu de realiteit.

Het begon allemaal met een simpel oproepje op Twitter van Bas de Vries, van NOS Net.

Als journalistiekstudent en bovendien collega van Bas voelde ik me enorm aangesproken door deze tweet.

Wat er ontbreekt aan opleidingsmogelijkheden? Als je kijkt naar de opleidingen in kwantitatieve zin, vind ik dat je best mag spreken van een wildgroei aan instellingen die journalisten willen opleiden. Met vier hbo-opleidingen – wat op zich een reëel aantal is – ben je er namelijk niet. Denk eens aan opleidingen met hippe namen als Media, Informatie en Communicatie, of Media en Entertainment Management. De keuze is reuze. Ook voor werkgevers, die een enorme vijver hebben vol afgestudeerden die een baan in de journalistiek willen. En die daarmee de kans op een baan alleen maar kleiner maken.

Je zoekt het maar uit
Enfin, die vicieuze cirkel kent iedereen die aan zo’n opleiding begint. Hoop ik. Een probleem dat veel meer elementair is, is dat al die opleidingen één ding gemeen hebben: ze scholen je als journalist, maar wat de webrealiteit betreft zoek je het maar uit. In het volgende gedeelte kan ik alleen de hbo-opleiding journalistiek (en in het bijzonder die in Tilburg) beschouwen, omdat ik daarvan het curriculum en de afstudeereisen ken.

In het tweede jaar van de opleiding maak je kennis met het werken op een redactie. Voor de opleiding in Tilburg geldt, dat je in vijf blokken van twee weken van elk medium proeft, waarbij internet naast radio, televisie, krant en tijdschrift een losstaand medium is. Heel goed, want schrijven voor web is wel degelijk anders dan voor een krant. Maar als je die twee weken internetredactie hebt volbracht - voor de meesten geldt dat je het beter ‘uitgezeten’ kunt noemen – wordt alle opgedane kennis overboord gegooid. Ik heb zelden een student uit het blok radio z’n item zien uploaden naar de site, ik heb zelden een tijdschriftstudent een samenvatting van z’n pagina’s dikke achtergrondverhaal online zien knallen inclusief tease. Tekenend. En zonde.

In je derde jaar krijg je in het geval van Tilburg vervolgens het project NeRo. Slim en leerzaam project, kan echt niet anders zeggen. Je bijt je vast in een onderwerp en bedenkt hoe je dat op een innovatieve manier kan presenteren in combinatie met web. Er waren zelfs speciale redactieruimtes ingericht voor de studenten, in de gebouwen van Eindhovens Dagblad en Brabants Dagblad. Ik zeg expres 'in het gebouw' en niet bij de redactie, want daar schuilt opnieuw een probleem. Contact met de redactie ontbrak, de ‘dagelijkse doorloop’ van nieuwsaanbod op een krantenredactie werd in geen enkele vorm omgezet in internetrealiteit in samenwerking met de nero’s, die immers in de tunnelvisie van hun ene onderwerp zaten. Onvermijdelijk als je verdiepingen uit elkaar zit.

Ik hoef niet te leren twitteren
Op alle journalistiekopleidingen word je vervolgens mediumspecifiek geschoold. In Utrecht en Ede kun je kiezen tussen geschreven of audiovisuele pers, in Tilburg is het nog specifieker met keuze uit krant, tijdschrift, radio en tv. Ik hoef niet te leren twitteren, ik ben er een groot voorstander van dat je leert om vanuit een medium te denken, dat je stevige vaardigheden in een medium hebt en niet alles een beetje (en dus niet goed) kan. Maar voor al die vier media, en voor die twee richtingen op de andere opleidingen, geldt dat je ze op een moderne redactie niet kunt uitvoeren zonder te ontkomen aan de internetrealiteit. En dat is dus niet alleen naar een uitzending of een drukdeadline toewerken. Dat is ondertussen ook webverhalen schrijven, foto’s op locatie tweeten, vult u zelf aan. Het gebeurt niet. (In de nieuwe richting radiogroepen was het trouwens wel de bedoeling heb ik gehoord, maar ik heb geen tweets gezien.)

Maar het belangrijkste is natuurlijk dat je in je afstudeereisen opneemt dat een afstuderend journalist die webskills heeft. En dan bedoel ik niet alleen een weblog waarin je je als aanstormend journalist presenteert, zoals nu de eis is. Een afstudeerrichting internet hoeft niet eens, interneteisen aan het portfolio zijn voldoende. Je wil geen journalisten die vijver insturen die nog geen YouTube-video kunnen uploaden en nog geen Soundcloud kunnen vullen. Toch? Ik denk dat iedereen het kan. De scholen gaan er voor het gemak maar gewoon vanuit, dat vind ik wat ver gaan.